eetgerei en schotels borden kopjes etc.
In zeer vroege tijden gebruikte de mens al aardewerk voor potten en pannen of schalen, denk aan de klokbeker-cultuur in voor wat toen Nederland was. Het zag er wel iets anders uit dan nu.
wat is aardewerk
Met aardewerk worden in het algemeen potten, schalen en kruiken bedoeld, gebakken uit rivierklei of leem, op een temperatuurtje zo tussen 800 en 1100°C. De betere soorten klei kunnen met hogere temperaturen gebakken worden, de wat mindere soorten redden het niet met die hoge temperaturen en blijven dan iets poreus, moeten dan dùs met een glazuurlaag worden bedekt om waterdicht te worden. Je wilt tenslotte de soep niet zien dalen dwars door je soepkop naar onder, in plaats van..... Dus is in de loop der tijd het glazuur gevonden.
glazuur
Het glazuur, in feite gesmolten glas, bevat lood- of tinglazuur ( zie voor het gebruik van lood ook kristal en dus ook onze sieraden pagina over Swarovski & co. ) en smelt al bij relatief lage termperatuur, vloeit dan over het oppervlak van het product, bedekt dit, waardoor het geheel een waterdichte laag zal krijgen. Overigens kan men deze glazuur , net als lak , diverse kleuren meegeven of het wit of transparant laten zijn.
Glazuur kan ook email genoemd worden, doorgaans in de combinatie met metalen voorwerpen. Zo is bijvoorbeeld Terracotta ongeglazuurd aardewerk.
Geglazuurd aardewerk wordt ook wel keramiek genoemd.
keramiek
Het woord "keramiek" komt van het Grieke "keramos", wat staat voor aardewerk-vat.
porselein
Bij porselein hebben we het dus over een betere soort klei ( gemengd met kwarts = zilverzand om bij het bakken het produkt glasachtig te laten worden en veldspaat = graniet ), die met hogere temperaturen (1200-1400°C) kan worden gebakken, daarbij dus glas-achtig wordt.
Porselein is hard, maar ook iets doorschijnend en wanneer je er met een nagel tegenaan tikt, klinkt het helder, bijna helder als glas. Het materiaal is als isolator in de elektrische wereld bekend, omdat het slecht stroom geleid, denk aan de witte koppen op ouderwetse houten palen met stroomdraden, waardoor de stroom niet per paal naar de grond afgevoerd wordt. Gegeven het feit, dat er nog steeds vanuit oude scheepswrakken voorraden porselein uit de zee worden opgediept, pleit voor de standvastigheid van het materiaal onder zeg maar rustig : veel omstandigheden, vocht in het bijzonder.
majolica / faience
Bij keramiek kan ook sprake zijn van zogenaamde majolica : moet je 'm wel even laten vallen anders zie je geen scherf , maar neem dan maar aan dat je dan ziet dat de scherven rood zijn gekleurd door het ijzergehalte in de klei; bij faience leidt die aktie tot gele scherven omdat de klei gemengd werd met kalk of mergel met als doel om het op het veel wittere Chinees porselein te laten lijken. (de firma list en bedrog in oude tijden ? ).
China en porselein
Ooit zou het porselein zijn uitgevonden in het oude China, zo tussen de 7de en de 9de eeuw n.C., om het dure groene jade en het witte jaspis te imiteren, hoewel er ook banden zijn met Perzisch keramiek. Loepzuiver is dit niet, omdat we natuurlijk sterk afhankelijk zijn van beschreven historie of vondsten. En omdat we nog steeds nieuwe zaken "vinden", is het niet uitgesloten dat ook hier nog oudere uitvinders aan de orde kunnen komen.
porselein als naam
Marco Polo , de reizende Italiaan, kwam op zijn reizen in kontakt met porseleinen eetgerei en vergeleek het glanzende basismateriaal met de roze (binnenkant) schelp van een zeeslak dat in Italie "porcella" = varkentje ( en ook nu zijn de biggen nog roze, werd genoemd en gaf het de naam porcellana en bij ons dus porselein.
Zo rond de 17e eeuw kwam de stroom richting Nederland eerst goed op gang, maar ook bleek men in Delft in staat na enig vallen en opstaan om iets vergelijkbaars tot stand te brengen.
Hoewel hiervoor China als bron werd genoemd, oorlogen - ook toen - waren er oorzaak van dat ook porselein geïmporteerd werd vanuit Japan, al met al voor Delft, Gouda, en het Friese Makkum en Workum braken goede tijden aan.
thee koffie en porselein
Het drinken van thee en koffie werd in de 18de eeuw een wat breder gewoonte in de bevolking, hoewel we het gegeven de prijzen en de inkomens wel over de goed bemiddelde bevolking hebben. Het wat minder bedeelde volk, dronk wat andere zaken en zeker niet in porseleinen kopjes. De concurrentie uit Engeland, waar medio 18e eeuw de lonen een stuk lager waren, betekende een behoorlijk stevig gevecht om het muntje onder welke naam dan ook. Betekende wel dat daar een aantal fabrieken zijn ontstaan van nog steeds een bepaalde faam. En natuurlijk bleef het niet bij het materiaal voor de koffie en de thee, de schotels, de terrines, kortom het hele servies kwam in porselein tot ontwikkeling.
Dan kunnen we bijvoorbeeld denken aan:
- kopjes en schoteltjes
- borden in diverse variaties van diepte en breedte / middellijn
- dekschalen
- soepterrines
- sauskom(-men)
- eierdopjes
Maar ook in Duitsland liet men zich niet onbetuigd : bijvoorbeeld Villeroy & Boch Keramische Werke Saarland en Frankijk : bijvoorbeeld Sèvres (Manufacture Royale de porcelaine de Sèvres) , in
Engeland kennen we natuurlijk Josiah Wedgwood & Sons Limited (Stoke-on-Trent) en zoals het met mode in trends gaat, het zakt even weg, het komt weer sterk terug, en ook nu leven we in een tijd waarin porselein weer populair is, zowel in klassieke designs maar ook uiterst modern en wat retro.
Het levert absoluut een sieraad voor het oog, wanneer je met dergelijk materiaal een fraai ogend diner voorgeschoteld krijgt, het oog wil immers niet een beetje maar wel veel, als de entourage mooi is, smaakt alles nog beter.
Recepten (geldt ook voor mijn andere recept-pagina's
Wie bedenkt ze en wie publiceert ze. Zelf bezit ik ongeveer 400 kookboeken met giga recepten, de nodige verzamelordners/banden met losse recepten uit diverse bladen en andere bronnen. Je knutselt wat, je varieert wat, en uiteindelijk ontstaat er zoals
in de muziek een arrangement op een oorspronkelijke compositie. En zo moet iedereen
met een recept omgaan, ook al lijkt het soms eender op een andere : gebruik het als
basis en ga zelf verder met de variatie. En soms zijn ze goed, dan verander je er niets aan.
Maar vraag me alleen niet uit welk boek of welke ordner ze komen, niet te doen.
Let op:
Denk er daarbij ook aan, dat niet ieder recept of ingrediënt of voedingsmiddel voor uw
lichamelijke gesteldheid geschikt is, wees op uw hoede. U zelf kent uw lichaam als geen ander.
top pagina
idee voor een goed recept : kook boek lezen :
Cosmox kookboeken